Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że bank nie może naliczać odsetek od części kredytu przeznaczonej na pokrycie kosztów, takich jak prowizja czy składka ubezpieczeniowa. Orzeczenie podważa stanowisko większości polskich instytucji, które dopuszczały taką praktykę, o ile klient został o niej prawidłowo poinformowany.
Spór z Pekao stał się podstawą ważnego wyroku
Sprawa dotyczy klienta Banku Pekao, który 26 maja 2022 r. zawarł umowę pożyczki na 150 tys. zł, choć na jego konto trafiło faktycznie 133 214,92 zł. Pozostałe 16 785,08 zł bank przeznaczył na składkę ubezpieczeniową, jednocześnie naliczając odsetki w wysokości 8,49 proc. rocznie od całych 150 tys. zł.
Klient 18 sierpnia 2023 r. skorzystał z sankcji kredytu darmowego i zażądał zwrotu 14 428,83 zł, a po odmowie banku pozwał Pekao przed Sądem Rejonowym we Włodawie, domagając się 30 051,76 zł. To właśnie ten sąd zwrócił się do TSUE z pytaniem, czy zgodne z prawem unijnym jest pobieranie odsetek od kwot, które nie zostały oddane konsumentowi do dyspozycji.
W wyroku z 23 kwietnia 2026 r. Trybunał przesądził, że odsetki można naliczać wyłącznie od pieniędzy faktycznie udostępnionych klientowi, natomiast prowizja i składka ubezpieczeniowa stanowią koszt kredytu. Orzeczenie nie zakazuje finansowania takich kosztów kredytem, ale wyklucza pobieranie od nich odsetek. Sam spór we Włodawie nadal trwa, a sąd krajowy ma teraz zastosować wykładnię przedstawioną przez TSUE.
Banki liczą koszty, a skala sporów szybko rośnie
Wyrok ma istotne znaczenie dla całego sektora, zwłaszcza że polskie prawo od 2011 r. przewiduje sankcję kredytu darmowego przy naruszeniu określonych obowiązków wobec klienta w kredytach konsumenckich, z wyłączeniem hipotek.
Na koniec marca 2026 r. banki raportowały ponad 104 tys. reklamacji dotyczących tej sankcji i ponad 27 tys. pozwów, a tylko od stycznia do czerwca 2026 r. do sądów wpłynęło 11 247 takich spraw. W postępowaniu z Włodawy KNF, UOKiK i Ministerstwo Sprawiedliwości rekomendowały stanowisko, zgodnie z którym odsetki mogłyby obejmować także kredytowane koszty, jeśli klient został właściwie poinformowany. Podobne stanowisko Polska przekazała do TSUE 19 lutego 2025 r. Odmiennie argumentował Rzecznik Finansowy, powołując się m.in. na wyrok TSUE w sprawie Radlinger z 21 kwietnia 2016 r.
Skutki finansowe obecnego rozstrzygnięcia są już widoczne: Alior Bank poinformował 20 lipca 2026 r., że wyrok obniży jego wynik o 96,5 mln zł i zapowiedział zwrot klientom odsetek pobranych od kredytowanych kosztów od 23 kwietnia 2026 r. do dnia zaprzestania ich naliczania. Pekao pomniejszył wynik odsetkowy o 126 mln zł, Erste Bank Polska o 71,2 mln zł, ING Bank Śląski o 12 mln zł, a Bank Millennium o 35 mln zł oraz utworzył 61 mln zł rezerwy na ryzyko prawne.
W Luksemburgu czeka jeszcze jedna polska sprawa dotycząca sankcji kredytu darmowego, skierowana przez Sąd Rejonowy w Białymstoku.
