W polskich sądach szybko przybywa spraw dotyczących kredytów złotowych opartych na WIBOR. Nowy raport Instytutu Sobieskiego szacuje, że w skrajnym scenariuszu koszty dla sektora bankowego mogłyby sięgnąć 283,7–284 mld zł, czyli poziomu zbliżonego do wartości jego kapitałów własnych.
Liczba spraw rośnie z roku na rok
Na koniec 2025 roku w pierwszej instancji toczyło się 2728 postępowań dotyczących kredytów opartych na WIBOR, wobec 1532 rok wcześniej i 654 na koniec 2023 roku. Związek Banków Polskich podaje, że na koniec lipca liczba takich spraw przekroczyła już 3,8 tys.
Jednocześnie, według ZBP, do końca lipca zapadło 277 wyroków, w których zarzuty dotyczące WIBOR-u zostały oddalone. Dodatkowym punktem odniesienia dla rynku jest orzeczenie TSUE z 12 lutego 2026 roku, zgodnie z którym ocena zgodności metodologii wskaźnika referencyjnego z prawem unijnym nie należy do sądu rozpatrującego spór konsumencki.
Sąd powinien natomiast badać warunki konkretnej umowy, a prawo unijne nie nakłada na bank obowiązku przekazywania klientowi szczegółowych informacji technicznych o sposobie wyliczania wskaźnika.
Skala ekspozycji liczona w bilionach złotych
Z raportu Instytutu Sobieskiego wynika, że łączna wartość aktywów finansowych wykorzystujących WIBOR na koniec 2024 roku przekraczała 6 bln zł wraz z instrumentami pochodnymi, co odpowiada około 167 proc. polskiego PKB. Ponad 1 bln zł z tej kwoty przypadało na sektor bankowy i SKOK, w tym m.in. 305,6 mld zł kredytów hipotecznych, 266,9 mld zł kredytów dla firm oraz 280,2 mld zł dłużnych papierów wartościowych.
Rynek obligacji opartych na WIBOR-ze był wart 480,7 mld zł, z czego 293,1 mld zł stanowiły obligacje skarbowe. Autorzy raportu szacują, że łączne koszty dla banków, zależnie od skali pozwów, mogą wynieść od 78,7 mld zł do 283,7 mld zł. Górna granica jest zbliżona do 322 mld zł kapitału własnego sektora bankowego na koniec 2025 roku, a zgromadzenie 284 mld zł zajęłoby około 15 lat.\
Dla porównania, rezerwy na spory frankowe tworzone przez sześć lat przekroczyły 102 mld zł, a rekordowy poziom rocznych rezerw w 2023 roku nie sięgnął 20 mld zł. Raport wskazuje też, że banki uzyskały w latach 1997–2025 218,1 mld zł dochodów odsetkowych z hipotek opartych na WIBOR-ze oraz 35,2 mld zł opłat i prowizji.
W odpowiedzi na narastające ryzyko autorzy rekomendują, by KNF, NBP i Ministerstwo Finansów wyraźnie podkreśliły bezpieczeństwo WIBOR-u i nowej stawki POLSTR, a także rozważyły wprowadzenie wzorca umowy kredytu hipotecznego zatwierdzanego przez organ publiczny.
