Od stycznia do sierpnia 2026 r. ZUS przeprowadził 20 529 kontroli płatników składek, wykrywając nieprawidłowości w 18 495 przypadkach. Łączny wynik finansowy kontroli sięgnął 373,3 mln zł, a zdecydowana większość ustaleń dotyczyła błędów w naliczaniu składek na ubezpieczenia społeczne.
Skuteczność kontroli wyraźnie wzrosła
Skuteczność działań kontrolnych ZUS wyniosła 90,1 proc., podczas gdy w 2017 r. nieprawidłowości stwierdzano w 65 proc. kontroli. Jednocześnie średni wynik finansowy przypadający na jedną kontrolę przekracza obecnie 18 tys. zł, wobec około 6 tys. zł w 2017 r.
ZUS podkreśla, że to efekt analizy danych i kierowania kontroli do podmiotów o najwyższym ryzyku naruszenia przepisów. W okresie styczeń-sierpień 2026 r. nieprawidłowości o wymiarze finansowym wykryto w 15 697 kontrolach. Z tej kwoty 369,6 mln zł dotyczyło ustaleń związanych z nieprawidłowym naliczaniem składek, a 12,7 mln zł odnosiło się do błędów w naliczaniu lub rozliczaniu świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Najczęstsze błędy i branże pod szczególnym nadzorem
Kontrole płatników składek obejmują m.in. prawidłowość zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, obliczania i opłacania składek oraz ustalania uprawnień do świadczeń. ZUS wskazuje, że najczęściej wykrywane nieprawidłowości dotyczą zbiegu tytułów do ubezpieczeń, zaniżania podstaw wymiaru składek, nieprawidłowego rozliczania osób pracujących dla własnego pracodawcy oraz wykorzystywania różnych form zatrudnienia w celu ograniczenia obciążeń składkowych.
Szczególna uwaga kierowana jest na rynek pracy platformowej oraz branże z dużą rotacją pracowników i szerokim wykorzystaniem umów cywilnoprawnych. W ostatnim czasie problemy szczególnie często występowały w transporcie międzynarodowym, działalności związanej z zatrudnieniem i pośrednictwem pracy oraz w usługach ochroniarskich.
ZUS zaznacza przy tym, że wiele uchybień wynika z błędów formalnych, takich jak spóźnione zgłoszenia, pomyłki rachunkowe czy nieprawidłowa dokumentacja, które zwykle można szybko skorygować.
