Koalicja rządowa pracuje nad zmianami w podatku PIT, które mogłyby trafić do projektu budżetu na 2027 r. Decyzje mają zapaść do końca sierpnia, a wśród rozważanych wariantów są podwyższenie progu dla stawki 32 proc. oraz wprowadzenie pośredniej stawki na poziomie 22–24 proc.
Rząd szuka alternatywy dla podwojenia kwoty wolnej
Jedną z obietnic Koalicji Obywatelskiej z kampanii 2023 r. było podniesienie kwoty wolnej od PIT z 30 do 60 tys. zł, jednak według analiz taki ruch radykalnie obniżyłby wpływy budżetowe z tego podatku.
Znaczną część korzyści z wyższej kwoty wolnej otrzymałyby osoby o wysokich dochodach. Dlatego koalicjanci rozważają inne rozwiązania, w tym podwyższenie obecnego progu 120 tys. zł brutto, po przekroczeniu którego obowiązuje stawka 32 proc., a także dodanie pośredniej stawki PIT w wysokości około 22–24 proc. W jednym z analizowanych wariantów nowa stawka miałaby objąć dochody od 120 tys. zł do około 140–150 tys. zł.
Eksperci: nowy próg zwiększy progresję, ale system nadal będzie miał słabe punkty
Wpływy z PIT w Polsce wyniosły w 2024 r. 5 proc. PKB, wobec średnio 4,9 proc. PKB w poprzedniej dekadzie, co i tak pozostaje niskim wynikiem na tle UE i OECD. Zgodnie ze styczniowym raportem MFW odpowiadają za to niska pierwsza stawka podatku, szeroki zakres jej stosowania oraz powszechna kwota wolna. Autorzy analiz oceniają, że podniesienie kwoty wolnej lub progu dla stawki 32 proc. mogłoby te problemy pogłębić.
Polska pozostaje też w ogonie OECD pod względem progresywności PIT: efektywna stopa opodatkowania przy dochodach na poziomie 500 proc. przeciętnego wynagrodzenia wynosiła w 2024 r. około 22 proc., a różnica wobec dochodów na poziomie 50 proc. średniej płacy sięgała 19,4 pkt proc., podczas gdy w Holandii było to niemal 40 pkt proc.
Nowa stawka mogłaby częściowo zwiększyć progresję, ale nie byłaby zmianą fundamentalną, zwłaszcza że przy bardzo wysokich dochodach obciążenia w Polsce rosną już nieznacznie, m.in. z powodu popularności podatku liniowego 19 proc. i ryczałtu wśród samozatrudnionych. W dłuższej perspektywie rząd może więc wrócić do dyskusji o głębszej przebudowie systemu, w tym zastąpieniu kwoty wolnej ulgą dla osób o niskich dochodach.
